e-Con e-News

යුනිලීවර්, අයිඑම්එෆ්, ඔක්ස්ෆෑම් සහ ජිනීවා ක්‍රීඩා

Published (updated: ) in Uncategorized.

යුනිලීවර්, අයිඑම්එෆ්, ඔක්ස්ෆෑම් සහ ජිනීවා ක්‍රීඩා

“ආර්ථික විද්‍යාව හැදෑරීමට පෙර ආර්ථික විද්‍යාඥයින් හදාරන්න!”

e-Con e-News 22-28 අගෝස්තු 2021

  • එන්නත් ගොඩගසා ගැනීම සහ ඒවායේ පේටන්ට් බලපත්‍ර බෙදා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සියවසේ අපකීර්තිමත්ම  ‘මානව හිමිකම්’ උල්ලංඝනයයි. ධනවාදය කොවිඩ් වසංගතය දිග්ගසමින් ධනේශ්වරයේ පරිහානිය නැවැත්වීමට කටයුතු කරන අතරම, පරිසරයට හා මානව හිමිකම් කෙරෙහි තම ආදරය ප්‍රකාශ කරමින් සිටී. ධනේශ්වර මාධ්‍ය ද ව්‍යාකූලත්වය සහ භීතිය පතුරුවමින් සිටී.
  • බහුජාතික සමාගම්, මානව සම්පත් කලමණාකරුවන්, කම්කරු කොන්ත්‍රාත්කරුවන් සහ ඊනියා මිනිස් ජාවාරම්කරුවන්, තානාපති කාර්යාල හා ආගමන විගමන නිලධාරින්, සහ අධිරාජ්‍යවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති නිසා ඇති වී ඇති දුප්පත්කම හා යුද්ධ අතර ඇති පෙකනිවැල කිසි විටෙකත් මුළුමණින්ම හෙළිදරව් නොවේ. ජිනීවා එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කොමිසම සිය සාමාජික රටවල් යටපත් කරමින් මේ සියල්ල සැඟවීමේ දැඩි උත්සාහයක යෙදී සිටී.
  • පාතාල වෙළඳපොල මගින් ආර්ථිකය හසුරවමින් ඇති බව ප්‍රමුඛ පෙළේ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු පවසයි. කෙසේ වෙතත්, මේ පාතාලය භූගත වූවක් නොවේ, එය බොහෝ දුරට පොළවෙන් ඉහළින් – පැහැදිලිව පෙනෙන පරිදි සැඟවී සිටී! ඒ බහුජාතික සමාගම් ය.
    ප්‍රවෘත්ති පාලනයකරන මෙම බහුජාතික සමාගම් සහ ඔවුන්ගේ කලු සුද්දන් අපේ ආර්ථිකය සහ දේශපාලනය තවමත් ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබාගෙන සිටින්නේ කෙසේදැයි ජනාධිපතිවරයා (ජන්ද මිලියන 6 ක් තමන් සතු) රටට පැහැදිලි කළ යුතුය.
  • සිරගත කර සිටින පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආර්. බදියුදීන් – තමන්ට ආණ්ඩු පක්ෂයේ සහ විපක්ෂයේ බලවත් මිතුරන් සිටින බව පවසමින්, පෝලිමේ සිටින ලෙස පැවසූ වෛද්‍යවරයෙකුට තර්ජනය කළ බව කියැවේ. මෙය වෙළෙන්දන් කප්පම් ගැනීම සඳහා රට යටත්කොට ගෙන ඇති බවට සංඥාවක්ද? නැතිනම් පරණ කතාවක් ද? ධනවතුන් පෝලිම පැන අනෙක් අයට පෝලිමේ සිටින ලෙස බල කරනවාද? ඇත්තෙන්ම නීතියේ ආධිපත්‍යය!
  • සැප්තැම්බරය පැමිණ තිබේ. හත් වැන්නට පසු 9 වැනි මාසය. කාර්මීකරණය වූ රටවල පාසල් සහ කර්මාන්ත සිය එන්ජින් පන ගැන්වීමට පටන් ගනී. අගෝස්තු මාසයේ දී කර්මාන්ත ශාලා සඳහා නැවත උපාංග ලබාදී, විෂය මාලාව සදහා නව පොත් ලබාදෙයි.
    එමෙන්ම වේගය නියම කරන්නේ කවුද? ගිම්හානයේදී ජැක්සන් හෝල් ලෙස හැඳින්වෙන ස්කී රිසෝට් එකක්! ඇයි? ලෝකයේ මහ බැංකු කරුවන් එහි හමු වේ (පහත බලන්න).
    ඉතින් මෙය කාර්මික ලෝකයේ සැබෑ අලුත් අවුරුද්දයි. ඔවුන් ඉක්මනින්ම තම යුද අයවැය ප්‍රකාශයට පත් කරනු ඇත, හැලොවීන් සමඟ මිනිසුන් බිය ගන්වනු ඇත, පසුව ඔවුන්ගේ මහද්වීපයේ මුල් ඇමරිකානුවන් කොල්ලකෑමට හැකිවීම පිළිබඳව තෑක්ස්ගිවින් (ප්‍රශංසා කිරීමේ දේව මෙහෙය) සමරණු ඇත.
    යුද අයවැය ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ නොකෙරේ, ඒ වෙනුවට චිත්‍රපට උළෙල සහ නවතම හොලිවුඩ් චිත්‍රපට, පොත් උත්සව සහ පොත් ත්‍යාග ආදිය පැවැත්වේ. අපි පැත්තක සිට ඔල්වරසන් දෙන්නෙමු. පසුව ඔවුන් තම ඊළඟ යක්ෂයින් නිවේදනය කරනු ඇත. ඔවුන් ඇෆ්ගනිස්ථානයේදී සිදු වූ බව කියන ‘පරාජයේ’ සිට චීන කොමියුනිස්ට්වාදය තුළ කොවිඩ් මූලාරම්භය සෙවීමට මාරු වනු ඇත. ඔව්, ඔවුන්ගේ වැඩියෙන්ම අලෙවි වන ප්‍රබන්ධ සඳහා වසරේ කාලය මෙයයි.
    නමුත් ශ්‍රේෂ්ඨතම ප්‍රබන්ධය කුමක්ද? කල්පිත ප්‍රාග්ධනය!
  • එක්සත් ජනපද CIA අධ්‍යක්ෂවරයා තලේබාන් නායකයා සමඟ රහස් සාකච්ඡා පැවැත්වීමෙන් දින කිහිපයකට පසු, ගුවන් තොටුපලේ දී මෑතක දී සිදු වූ ISIS ප්‍රහාරය පිළිබඳව කාබුල්හි බීබීසී වාර්තාකරු ඇසින් දුටු අයගෙන් විමසයි. “මියගිය අය සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් (182) පිපිරීමෙන් පසු ඇති වූ භීතිය තුළ එක්සත් ජනපද හමුදාව විසින් වෙඩි තබා ඝාතනය කර ඇති” බව බීබීසීය වාර්තා කරයි. අදහස් දැක්වීම සඳහා බීබීසීය විසින් කළ ඉල්ලීමට පෙන්ටගනය ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නැත. බීබීසීය තදින් ඉල්ලා සිටින්නේ නැත. ඒසේම: “බ්‍රිතාන්‍ය ඇෆ්ගන් ජාතිකයින්” 25-30 පමණ දෙනා මරා දැමූ නමුත් ඉංග්‍රීසි ප්‍රවෘත්ති වල ඒ බව සඳහන් නොවේ. “බ්‍රිතාන්‍යයන්” බවට පත්වීමෙන් ලැබෙන බොහෝ දේ!
    ‘බටහිර’ මාධ්‍ය ඇෆ්ගනිස්ථානයට එරෙහිව අඛණ්ඩ යුද්ධයක් හෝ එය කළ නොහැකි නම්, එහි ජනතාවට හානිකර විනාශකාරී සම්බාධක පැනවීමට උනන්දු කරයි. ඇෆ්ගනිස්ථානයේ විභවය අඩු කිරීම ඊට එරෙහි අඛණ්ඩ සතුරුකමේ කොටසකි. ‘විභව අඩුකිරීම්’ සඳහා සාධාරණ කොටසක් ශ්‍රී ලංකාව සතුව ද තිබේ.
  • තවත් ප්‍රබන්ධ: කොළඹ කොටස් වෙලඳපොල ‘දිදුලමින් පවතින’ බව එක්සත් ජනපද අරමුදල් ලබන ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවියක් පවසයි. දේශීය බැංකු, සමාගම් සහ කොටස් වෙලඳපොල විශාල ලාභ නිවේදනය කරමින් සිටී. නමුත් මේ කිසිදු මුදලක් දැඩි ප්‍රාග්ධන නිෂ්පාදනය සඳහා ආයෝජනය නොකෙරේ. අපේ කීර්තිමත් ආර්ථික විද්‍යාඥයින් – කීර්තිමත් යන්න මගින් ee  අදහස් කරන්නේ ධනේශ්වර ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍ය තුළ දිනපතා හෝ සතිපතා ඔවුන් පුනරාවර්තනය වීමයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට සහ ඔවුන් පවසන ‘නිදහස්’ වෙළෙඳපොළට’අපගේ යටත්වීම මේ කීර්තිමත් ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ට අවශ්‍ය වී තිබේ. ඇත්තෙන්ම මෙම ‘නිදහස්’ ව්‍යාපාර පිළිබඳව අපි දන්නෙමු. ඒවා ඉතාම මිල අධිකය. එමෙන්ම විදේශ බැංකු සහ බහුජාතික සමාගම්වලට යටත් වී තිබේ. (බලන්න ee මූල්‍ය)
  • ජාත්‍යන්තර ඇගයීම්  ඒජන්සි  විසින් ලංකාව පහත හෙළා ඇතැයි පවසමින් මැසිවිලි නඟන ධනේශ්වර ආර්ථික විද්‍යාඥයින්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට යටත්වන ලෙස අපෙන් ඉල්ලා සිටී. පෙනෙන්නට ඇති දේට අකමැති ‘ජාත්‍යන්තර පාර්ශවකරුවන්ගේ හැඟීම්’ ඒමගින් පිළිබිඹුවන බව ඔවුන් පවසයි. විශාල බැංකු සහ බැඳුම්කර හිමියන් මෙම ඇගයීම්  ඒජන්සි  සඳහා මුදල් ගෙවනු ලැබේ. එය පැහැදිලි ළබැඳියා  ගැටුමකි (බලන්න ee 21/11/2020).
  • මෙම ව්‍යසනයේදී සමස්ථ සැලැස්මක් නැත්තේ ඇයි? එවැනි චෝදනාකරන බොහෝ දෙනෙක් සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපනය පෞද්ගලීකරණය කිරීමෙන් සහ නියාමනය ඉවත් කිරීමෙන් මුදල් ඉපයූ අය යි.
    සැලසුම් සඳහා අවසර නැත! එක්සත් ජනපදය පාලනය කරන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ හා ලෝක බැංකුවේ සහ ඔවුන්ගේ වැටුප් ලබන ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ගේ ප්‍රතිපත්තිමය මතය මෙයයි. සැලසුම් කිරීම ‘කොමියුනිස්ට්’ වන බවත් ‘නිදහස්’ වෙළඳපොලකට (ජාතික-රාජ්‍යයන්ට වඩා විශාල අයවැයක් සහිත බැංකු සහ බහුජාතික සමාගම් ආධිපත්‍යය දරන) සැළසුම් කිරීම් එරෙහි වන බව  ඔවුහු අවධාරනය කරති.
  • ඉතිහාසය තුළ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ විශාලතම SDR වෙන් කිරීම සඳුදා සිට ක්‍රියාත්මක වීම අහම්බයක් නොවේ. අගෝස්තු 27 වන සිකුරාදා ලොව මහ බැංකු කරුවන්ගේ වාර්ෂික ජම්බොරිය ඇමරිකාවේ වයෝමින් හි ජැක්සන් හිල් හි දී පැවැත්වේ. එහි දී,  එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් සංචිතයේ සභාපති ජේ පවෙල් සහ එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර ලේකම් ජැනට් යෙලන් කතාකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන ධාරාවේ විවිධ මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ගේ අදහස් එහි දී අධ්‍යයනය කරනු ලබයි (බලන්න ee උපුටා දැක්වීම්).
    මහ බැංකු කරුවන් හමු වී උපාය මාර්ග සාකච්ඡා කිරීමේ වාර්ෂික රැස්වීම මෙයයි. නමුත් ඒ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ විශාලතම SDR වෙන් කිරීම සඳහා නොවේ. එය ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යවාදයට අනෙකුත් රජයන් තම ආර්ථිකයන් කෙසේ මෙහෙයවිය යුතුදැයි පැවසීම සඳහාය.
    එසේම ‘ආසියානු බැංකු: නව සාමාන්‍යතත්වය තුළ තිරසාර වර්ධනයක් අත්කර ගැනීම’ යන තේමාවෙන්  අධිරාජ්‍යවාදයට අනුකූලව අගෝස්තු 24-27 යන දෙදින තුළ ආසියානු බැංකුකරුවන්ගේ සංගමය (ABA) තම 37 වන මහ සභා රැස්වීම සහ සම්මන්ත්‍රණය අන්තර්ජාලය හරහා පැවැත්වීය. මේ සියල්ලෝම ‘තිරසර’ භාවය පිළිබඳව කතා කරති. ධනවාදය ඇත්තෙන්ම තිරසර ද? කවුද කියන්නේ? (ee විශේෂාංග)
  • එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර සමුළුව ද සැප්තැම්බර් මාසයේ රෝමයේ දී පැවැත්වේ. එහිදී, එන්නත් වට්ටෝරු බෙදා ගැනීම වලක්වන යුනිලීවර් සහ අනෙකුත් සමාගම් විසින් ‘බහු පාර්ශවකාරීත්වය’ පිළිබඳව අදහස් ප්‍රකාශ කරනු ඇත. ඔවුන් එහි දී ආණ්ඩු, විද්‍යාඥයින් සහ සිවිල් සංවිධාන කිහිපයක් ‘කෘතිම නව බහුපාර්ශ්විකවාදයක්’ තුළ සිර කිරීමට සැලසුම් කරයි. එහි දී ‘ආහාර පද්ධතියේ යතුරු’ ‘හෙට දවසේ කෘෂි නිෂ්පාදන යෝධයන්’ වීමට ‘ඒකාබද්ධ කිරීමේ ගනුදෙනු පුළුල් කරමින් සිටින’ ‘ජෛව ඩිජිටල් මෙගා සමාගම්, දත්ත වේදිකා සහ පෞද්ගලික කොටස් සමාගම්’ වලට භාර දෙනු ඇත.
  • සියලුම තොරතුරු මත ඒකාධිකාරය සහිත ධනපති මාධ්‍ය, වෙනස් කිරීම සහ තොරතුරු සංකේන්ද්‍රණය කිරීම තුළින් හුදු භීතිය පතුරුවමින් සිටී. මේ ආර්ථික ක්‍රමය පිළිබඳව මිනිස්සු කලකිරිලා. එහෙත්, ඔබ ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාරික ප්‍රවෘත්ති කියවන්නේ නම්: එකම ගැටලුව රජයයි. ඔවුන් කියන පරිදි සමාගම් හරිම හොඳයි. ඒවා වැඩ කිරීමට හොඳම සේවා ස්ථාන. ලස්සනම හා සුන්දරම ස්ථාන. මේ සියලු ඇගයීම් සහ දර්ශක එන්නේ කොහෙන්ද? (ee විශේෂාංග)
  • ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ණය දීම, අධීක්ෂණය, රටවල් සඳහා තාක්‍ෂණික උපදෙස් ලබාදීම සහ පර්යේෂණ තුළින් ඔවුන්ගේ ගෝලීය ආර්ථික න්‍යාය පත්‍රය සහ රටවල ජාතික මට්ටමේ ප්‍රතිපත්ති කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි.
    කොවිඩ් වලට එරෙහිව සටන් කිරීමේ අරමුදල් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල මගින් වළක්වයි. මෙම නින්දිත තත්වයන් මේ සතියේ ඔක්ස්ෆෑම් නම් ඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය විසින් හෙළිදරව් කරන ලදී – නිසැකවම, ජැක්සන් හෝල් සඳහා කාලය පැමිණ තිබේ.
    කෙසේ වෙතත්, ඔක්ස්ෆෑම් සංවිධානයට තමන්ගේම පුළුල් න්‍යාය පත්‍රයක් තිබේ. රටවල් එක්සත් ජාතීන්ගේ තිරසර සංවර්ධන ඉලක්ක (SDG) සපුරාලන තත්වයට ගෙන එන ලෙස ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් ඔක්ස්ෆෑම් ඉල්ලා සිටී. බහුජාතික සමාගම් විසින් ඉදිරියට ගෙනෙන මෙම ‘ඉලක්ක’ මඟින් රටවලට තාක්‍ෂණය මාරු වීම අනිවර්යෙන් වැළැක්වේ. නව තාක්‍ෂණයන් උපයෝගී කරගනිමින් අපේ ඊනියා කාබන් අඩි සළකුණු අවම කරන ලෙස අවධාරණය කිරීමෙන් ඔවුන් අපේ අවත්‍යවශ්‍ය කාර්මිකකරණය වඩාත් මිල අධික කරවනු ඇත.
    ඔක්ස්ෆෑම් සඳහා අරමුදල් සපයන්නන් සහ  තිරසර සංවර්ධන ඉලක්ක සපුරාලීමට උපකාරී වන නව තාක්‍ෂණය සඳහා බුද්ධිමය දේපල අයිතිකරුවන් එකම අය වීම අහම්බයක් නොවේ. එසේ නම් ‘තිරසර’ කවුද යන්න තීරණය කරන්නේ කවුද? ‘දේශගුණික මූල්‍ය නායකත්ව මුල පිරීම’ සෑදී ඇත්තේ ඉතාමත් ධනවත් හා බලවත් පෞද්ගලික ධනපතිවාදීන්ගෙනි. (ee විශේෂාංග)
  • එක්සත් ජනපදය විසින් පාලනය කරනු ලබන ලෝක බැංකුව සහ එංගලන්තයේ යුනිලීවර් සහ ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් බැංකුව, රෙදි කඩ වෙළෙන්දෙකුවන බ්‍රැන්ඩික්ස් සහ වෙනත් අය, අත්‍යවශ්‍ය සෞඛ්‍ය සැපයුම් මහත් පරිත්‍යාගශීලීත්වයෙන් පරිත්‍යාග කරති. මිලියන ගණනකගේ මරණයට හේතු වූ බුද්ධිමය දේපළක්වන කොවිඩ් -19 එන්නත්වල පේටන්ට් බලපත්‍රය අත්හිටුවීම අවහිර කරන්නේ ඔවුන් ය.
    පරිත්‍යාග කළ හැක්කේ කාටදැයි ආනයනකරුවන් තීරණය කරන බව සන්ඩේ ටයිම්ස් පවසන අතර රේගු නිලධාරීන් ආධාර මුදා හැරීම වළක්වා තිබේ. කෙසේ වෙතත්, බහුජාතික සමාගම්වලට ‘සෞඛ්‍ය උපකරණ’ පරිත්‍යාග කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ!
  • එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමාගම් විසින් අල්ලා ගැනීම පිළිබඳව ඇතැම් රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන කතා කරයි. කෙසේ වෙතත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මූලාරම්භය දකුණු අප්‍රිකාවේ ස්මට්ස් සහ අනෙකුත් අය විසින් පිහිටුවන ලද සුදු අධිපතිවාදී ජාතීන්ගේ සංගමය තුළ තිබේ. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේදී සත්‍ය තීරණ ගනු ලබන්නේ නම්, සමහර සුදු රටවල් පමණක් මානව හිමිකම් ගැන සිතන දේ ගැන මේ සියල්ල කලබල වන්නේ ඇයි? ඒ ඔවුන් තවමත් අපේ ආර්ථිකය පාලනය කරන නිසාද?

A2. සතියේ උපුටා දැක්වීම් 

  • ‘ඉහළ පෙළේ අය ගත් වැරදි තීරණ හේතුවෙන් ගනුදෙනුවේ කෙලවරට හසුවන එකම අංශය නම් ණය බරින් මිරිකී රට පවත්වා ගෙන යාමට උදව් කරන එකම පුද්ගලයින් වන සංක්‍රමණික සේවකයින් සහ විදේශ විනිමය උපයන්නන් ය. “බැංකු විසින් ඩොලර් අගය 200 ක මට්ටමකට මුදල්බවට පත්කරමින් ඒවා රුපියල් 211-220 අතර මිලකට අලෙවි කරයි. විදේශ විනිමය උපයන්නන් මසකට ඩොලර් මිලියන 600ක් ඉක්මවා මුදල් එවයි. සංක්‍රමණික සේවකයින්ගෙන් ලංකා බැංකුවට පමණක් මසකට ඩොලර් මිලියන 200 ක් ලැබේ. ඔවුන් මුදල් අච්චු ගසයි. මෙය දුප්පතුන්ගෙන් සොරකම්කර  සහ පොහොසතුන් පෝෂණය කිරීම හා සමානය.”’ – ee ආර්ථිකය, පරාජයවන සටන
  • ‘ඖෂධ මිල පාලනය කිරීම මාක්ස්වාදියෙකු වූ සේනක බිබිලේගේ අදහසකි.’ – ඇමරිකානු අරමුදල් ලබන ඉකොනොමි නෙක්ස්ට් (ee  කර්මාන්ත, ඖෂධ)
  • ‘වටිනා විදේශ විනිමය ගෙනෙන අය වන බැවින් අපේ සේවකයින් ඩොලර් වීරයින් ලෙස හැඳින්විය යුතුය. ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන සහ අවශ්‍ය කොවිඩ් -19 එන්නත් ආනයනය කිරීමට අපට විදේශ මුදල් අවශ්‍යයි’ – ඇඟලුම් අපනයනකරුවන්ගේ මණ්ඩලය (ee කම්කරුවන්, ඩොලර්)
  • ‘වෙළෙඳ බැංකු කටයුතු වලින් සමන්විත වූ තුන්වන ලෝකයේ වාණිජ හා වෙළඳ බැංකුවක් සඳහා වූ යෝජනාව ලන්ඩනයේ රැජිනගේ නියෝජිතයින්ගේ අත්දැකීම් අනුව සකස් කරන ලදි. අපනයන හා ආනයන ගණුදෙනුවල හොඳම කොන්දේසි ලබා ගැනීමට එකල බොහෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවලට ප්‍රවීණතාවය සහ කුසලතාවය නොතිබුණි. එකල අස්ථාවර ලෝක වෙළඳපොලක මිල ඉහළ මට්ටමක පැවති විට ශ්‍රී ලංකාව ඉන්ධන, සහල්, තිරිඟු වැනි භාණ්ඩ මිලට ගන්නා ලද බවත්, ලෝක වෙළඳපොලේ මිල ගණන් අඩු වූ විට (අපි මිලදී ගත යුතු අවස්ථාවක) දේශීයව තොග වලින් පුරවා තිබූ බවත්  සොයා ගන්නා ලදී. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සඳහා වූ මධ්‍යම ආයතනයක් පැවතීම මඟින් ඒකාබද්ධ මිලදී ගැනීම් සහ වෙනත් ක්‍රම හරහා ඔවුන්ට විශාල ලාභයක් ලබා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ. ණයට ගැනීමේ සහ අපනයන ණය ලබා ගැනීමේ බොහෝ මූල්‍ය ගනුදෙනු ද බැංකුවට කළ හැකිය. දියුණු වෙමින් පවතින බොහෝ කුඩා රටවල් සඳහා මෙවැනි ආයතනයක් වර්තමාන ලෝකයේ තවමත් අදාළ ය.’   ee දේශපාලනය, ලීලානන්ද
  • ‘වේගයෙන් ක්ෂය වෙමින් පවතින ඕසෝන් ස්ථරය පිළිබඳව සංවර්ධිත රටවල් උමතු වී තම  කාර්මික නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ දී සංකීර්ණ දූෂණය වැළැක්වීමේ පියවර දැඩි ලෙස අනුගමනය කරමින් සිටි කාලය ද මෙය විය. කියෝතෝ ප්‍රොටෝකෝලය වෙත ගෙන යාම මෙම ක්‍රියාවලියයි. දරිද්‍රතා උගුලෙන් මිදීමට දැඩි උත්සාහයක් දරමින් සිටි දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ‘දුෂ්කරතාවයන්ගෙන් යුතුව ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවති’ කර්මාන්ත පවත්වාගෙන යාම සඳහා මෙම උසස් ප්‍රමිති පැනවීමට ඔවුන් ඒ සමානම උනන්දු විය. මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් ඇමතිවරයා සමඟ සංවාදයක යෙදී සිටියදී, ඉතා කාර්මිකකරණය වූ, ධනවත් රටවල් දශක ගණනාවක අවිධිමත් ලෙස පරිසරය අපයෝජනය කිරීම සහ නරකම ආකාරයේ ස්ත්‍රීන් හා ළමයින් සූරාකෑම මතින් ද්‍රව්‍යමය සමෘද්ධිය හා තම ආර්ථිකය ගොඩනඟාගෙන තිබූ නිසා, දූෂණය වැළැක්වීමේ මෙම ඉහළ ප්‍රමිතීන්ට අනුව සංවර්ධිත රටවල් දිළිඳු රටවලට හිරිහැර කිරීම දැඩි ලෙස අසාධාරණ බව මා සිතන බව පැවසුවා.
    අනෙක් අතට, දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩා විඳිමින් කාර්මීකරණය වීමට පොරබදමින් සිටින දියුණු වෙමින් පවතින රටවලට පරිසර දූෂණය අවම කිරීම සඳහා මිල අධික අතිරේක පහසුකම් වලින් ආයෝජනය කරමින් පිවිතුරු පරිසරයක් පවත්වා ගැනීම පිළිබඳව සිතා ගැනීමට නොහැකිය. එයින් අදහස් කළේ එමඟින් දැරීමට සිදු වූ අතිරේක පිරිවැය මඟින් අවසාන නිෂ්පාදනය මත බර පැටවීමෙන් අපේ අපනයන භුක්ති විඳින තරඟකාරී මායිම ඛාදනය වීමයි. තවද, බටහිරයින් විසින් ප්‍රමිතීන් පවත්වා ගැනීම පිළිබඳව පීඩනකාරී බලපෑම් ඇති කළත්, ඔවුන්ගේ අධිෂ්ඨානශීලී ගමනේ දී වේගවත් කාර්මීකරණය සහ රටේ දුප්පත්කම තුරන් කිරීම වෙනුවෙන්වූ උත්සාහය සඳහා ඒකමතික ඉහළම ප්‍රමුඛතාවය චීනය ලබා දී ඇති බවත් මම පැවසූවෙමි. දිළිඳුකම අපේ ලොකුම දූෂකයා හෙයින් තිරසාර සංවර්‍ධන තෙරපුමක් තුළින් දුප්පත්කම තුරන් කිරීම අපේ ප්‍රධාන අවධානය විය යුතු යැයි ද මම කීවෙමි. – ee කර්මාන්ත, අමාත්‍යංශය
  • ‘පුද්ගලික බැංකු ද “ප්‍රමුඛතා අංශයට” (කෘෂිකර්මාන්තය කැපී පෙනෙන ලෙස) යම් අවම ණය ප්‍රමාණයක් ලබාදිය යුතුවීම පිළිබඳ නීතිරීති අනුගමනය කිරීමට බැඳී සිටියද, දඬුවම් නොලබා මෙම සම්මතයන් උල්ලංඝනය කරයි. රාජ්‍ය අංශයේ බැංකු පවා මේ සම්බන්ධයෙන් වඩා හොඳින් කටයුතු කිරීම වෙනුවට, ග්‍රාමීය කෘෂිකර්මය වෙනුවෙන් ණය ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සඳහා “කෘෂිකාර්මික ණය” අර්ථ දැක්වීම ලිහිල් කිරීමේ වාසිය ලබා ගෙන තිබේ. ගොවීන්ව අධික ලෙස ගාස්තු අය කරන පෞද්ගලික පොලී මුදලාලිලා වෙත තල්ලු කර තිබේ. –   ee කෘෂිකර්මාන්තය, පට්නයික්
  • සියලු දෙනාගේම ඇස් ඇෆ්ගනිස්ථානයට හැරී ඇතිවිට, මීට වසර 20 කට පෙර ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණය කිරීමේ දී පැවසූ ලෙසම, ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කරන බව පවසමින් ඇමරිකාව ලොව පුරා සිය අනෙකුත් ආක්‍රමණික යුද්ධ දිගින් දිගටම කරගෙන යයි. මෑතක දී සෝමාලියාවට ගුවන් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට බයිඩන් අනුමැතිය ලබාදුන් අතර තවත් එක්සත් ජනපද විශේෂ බලකායන් මෑතකදී කොංගෝ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජනරජයට පැමිණියේය. ඉතියෝපියාවේ ඊනියාමානුෂීය මැදිහත් වීමක්සඳහා අප්‍රිකාවේ අඟ තවදුරටත් අස්ථාවර කිරීමේ මෙහෙවර එක්සත් ජනපදය තවදුරටත් අඛණ්ඩවම කරගෙන යයි. රටට ආහාර, ඉන්ධන සහ ඖෂධ අහිමි කරවන යම් ආකාරයකින් මාරාන්තික ඇමරිකානු සම්බාධක 40 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් ඉතියෝපියාවට පනවා තිබේ. මේ අතර, එක්සත් ජනපදය ඉරාකයේ රැඳී සිටින අතර, සිය අයින් අල් අසාද් කඳවුර ඉවත් කර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියද කඳවුර පුළුල් කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ. මේ සියල්ල සිදුවන්නේ ඉරාකයෙන් සිය සටන් හමුදාව ඉවත් කර ගන්නා බව කියා සිටිය දීය. සිරියාවේදී, එක්සත් ජනපදය රට අස්ථාවර කිරීමේ උත්සාහය මෙන්ම සිරියානු සම්පත් සොරකම් කිරීම දිගින් දිගටම කරගෙන යයි. මේ අතර, සියවසකටත් වඩා වැඩි කාලයක් පවතින එක්සත් ජනපද/බටහිර අධිරාජ්‍යවාදී ආක්‍රමණය හේතුවෙන් හයිටිය, තවත් ස්වභාවික විපතකට ඵලදායී ලෙස ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ දුෂ්කරතාවයන් තුළ සිටී.  – සාමය සඳහා කළු සන්ධානය (BAP), blackagendareport.com/afghanistan-no-graveyard-useunato-axis-domination
  • 1995 මුල් භාගයේ දී, ලෝක බැංකුවේ නැවත පදිංචි කිරීම් පිළිබඳ විශේෂඥ (පසුව ඔහු ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජනාධිපති බවට පත් වූ) අෂ්රෆ් ඝානි ව්‍යාපෘතියේ මෙහෙවරක් සඳහා පැමිණියේය… ඝානි අතින් ගෙන යන ජීපීඑස් යන්ත්‍ර කිහිපයක් ගෙනැවිත් තිබුණි. ගෙවල්, ගොවිපලවල්, කුඩා පොකුණු, කැලෑ බිම් වාර්තා කිරීම සඳහා GPS භාවිතා කරන ආකාරය ඔහු පෙන්වා දුන්විට මා විශ්මයට පත්වුණා. – ee කෘෂිකර්මය, හර්ස්
  • පුරාවෘත්තය නම්: රතු හමුදාව පන්ජ්ෂීර්හිදී අන්ත පරාජයක් ලැබීමයි. නමුත් සත්‍යය නම්, 1980-85 කාලය තුළ පංජ්ෂීර් හි සෝවියට් මෙහෙයුම් කෙටි තියුණු දඬුවම් මෙහෙයුම් 9 ක් හෝ ඊට වැඩි මෙහෙයුම්  මාලාවක් වූ අතර එය බොහෝ දුරට අවසන් වූයේ මොස්කව්හි නායකත්වය වෙනස්වීම නිසාය. 1986 වන විට ගොර්බචෙව් ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් සෝවියට් හමුදාව ඉවත් කර ගැනීමට අදහස් කරන බව ප්‍රකාශ කර තිබූ බව අමතක නොකරන්න. ee ස්වෛරීයත්වය, ආවර්ජන
  • තලේබාන් ප්‍රකාශක මොහොමඩ් නයිම් ගුවන් තොටුපලේදී සිදු වූ මරණ වලට ඇමරිකාවට චෝදනා කරයිඔබව අපත් සමඟ ඇමරිකාවට ගෙනයන බව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය නිවේදනය කළ නිසා  මිනිස්සු කාබුල් ගුවන් තොටුපළට රැස් වූණා.’ පසුගිය සඳුදා ගුවන් තොටුපල වෙත දහස් ගණනක් දෙනා වේගයෙන් රැස් වූ අතර, පහතින් ගමන් ගන්නා ගුවන් ප්‍රහාරක හෙලිකොප්ටර් යානා වලින් ගුවන් ධාවන පථයේ මිනිසුන් ඉවත් කිරීමට ඇමරිකානුවන් විසින් උත්සාහ දරනු ලැබුණි.’ (බලන්න ee ස්වෛරීයත්වය)
  • වසංගතය තුළ ව්‍යාපාර මන්දගාමී වී කඩාවැටීම වැළැක්වීමේ අපේක්ෂාවෙන්, ආර්ථිකයන්ට ණය මුදල් පොම්ප කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති රජයේ බැඳුම්කර සහ බිල්පත් මිලදී ගැනීම නතර කිරීමට කාලය පැමිණ තිබේද යන්න විශාල ගැටලුවකි. 2020 කොවිඩ් වර්ෂයේ දී එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් සංචිතය මගින්  එක්සත් ජනපද දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 11% කට සමාන මිලදී ගැනීම් සිදු කළ අතර, එංගලන්ත බැංකුව විසින් එක්සත් රාජධානියේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 14% ක් සහ ජී 7 රටවල අනෙකුත් බොහෝ බැංකු ද ජාතික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 10% ක් පමණ මිල දී ගැනීම් සිදුකරන ලදී. මෙම මිලදී ගැනීම් ‘ප්‍රමාණාත්මක ලිහිල් කිරීම්’ ලෙස හැඳින්වේ. (බලන්න ee ආර්ථික විද්‍යාඥයින්, ජැක්සන්)
  • ෆේස්බුක් යනු වට්ස්ඇප් ක්‍රියාත්මක කරන එකම සමාගම වන අතර කියුබාවේ වසංගතය සම්බන්ධව අසත්‍ය ප්‍රවෘත්ති බොහෝමයක් ජාල දෙකෙහිම තිබේ. නමුත් ජනාධිපති, අගමැති හෝ වෙනත් කියුබානු නායකයෙකු බයිඩන් පැවසූ දේ පවසන ලද්දේ නම්, මාධ්‍ය සහ රටට එරෙහිව ඔහුගේ ආණ්ඩුවේ අරමුදල් ලබන බලපෑම් කරන්නන් “ප්‍රකාශනයේ නිදහස” නාමයෙන් එවැනි දේ පවසන කතෘ ඝාතනය කිරීමට වහාම පියවර ගනු ඇත. – ee මාධ්‍යය, බයිඩන්    

_____________

A3. අහඹු සටහන් (ව්‍යාකූලත්වය තුළ සංඛ්‍යා දැකීම)_

  • දේශීය සමාගමක් විසින් ආනයනය කරන නිසා ආරක්‍ෂිත සෞඛ්‍ය උපකරණ පරිත්‍යාග කිරීම වැළැක්වීම පිළිබඳව සන්ඩේ ටයිම්ස් රේගු අධිකාරීන්ට චෝදනා කරයි. පරිත්‍යාග කළ හැක්කේ කාටදැයි පෞද්ගලික ආනයනකරුවන් පැහැදිලිවම තීරණය කරයි.
    මේ අතරතුර ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් විසින් “අත්‍යවශ්‍ය වෛද්‍ය උපකරණ” පරිත්‍යාග කර තිබේ. එසේ කිරීමට වරායට අවසර දුන්නේ කුමන පුද්ගලික සමාගම ද? ඒ ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් සමාගම තමන් විසින්ම ද? අතිවිශාල මිල අධික යන්ත්‍රෝපකරණ ආනයනය හා කල්බදු දීමට ඔවුන් මුදල් සපයයි. ඇත්තෙන්ම ඒ බැංකු හා මූල්‍ය සමාගම් සිදුකරමින් සිටින කාර්යයි. අප සෑදිය යුතු යන්ත්‍රෝපකරණ ආනයනය සඳහා මූල්‍යකරණය. (බලන්න ee මූල්‍ය)
    ‘“ඔහු කිසි විටෙකත් ජාතිවාදය හෝ ආගම දේශපාලනය සඳහා භාවිතා කළේ නැහැ, ”මාක්ස්වාදී ජවිපෙ සිය ශෝක පණිවුඩයේ දී පැවසීය. තවත් මංගල රසිකයෙක් මෙසේ පැවසීය. ‘ඔහු තම ලෝක දැක්ම තීරණය කිරීමට ජනතාවාදී ඉල්ලීම්වලට ඉඩ දුන් කෙනෙක් නොවේ.’ මංගල සමරවීර හෘදයාබාධයෙන් මිය යාමෙන් පසු යුනිලීවර් ෆෙයාර් ඇන්ඩ් ලව්ලි ආලේපන වැනි ප්‍රශංසා ගලා ආවේය. මළවුන් ගැන නරක ලෙස කථා කිරීම ආචාරශීලී නොවන බව සමහරු අනතුරු ඇඟවයි: එසේ වුවද ඔවුන් ඔහු ලිබරල්වාදියෙකු ලෙස ආඩම්බරයෙන් හඳුවන්වන අතර, ඒ වගේම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදියෙකු ලෙස ද හඳුන්වයි.
    සිය මාතර ආසනයේ ඔහු කුල ඡන්දය පෝෂණය කර, වගා කර, ගොවිතැනින්, අස්වනු නෙලා, තොග හා සිල්ලර වශයෙන් වෙළඳාම්කළ අයුරු අපට ගෞරවයෙන් සිහිපත් වේ. කිතුල් ගස් පවා රා කදුලු සලයි.
    ජපානයේ NTT වෙත රටේ දුරකථනය පවරා දෙමින් ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම් ආයතනය පෞද්ගලීකරණය කළ බව මංගල ආඩම්බරයෙන් ප්‍රකාශ කරයි. අන්තර්ජාල සමලිංගික කාමුක වෙබ් අඩවි සදහා ඩොලර් 2000 ක් ගෙවීමට තම ණය කාඩ්පත භාවිතා කළ බවට ඔහුට පසුව චෝදනා එල්ල විය.
    රටේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩිකාවක් ‘දකුණු අප්‍රිකානු ජාතිකයෙකු මෙන් අවලස්සන’යැයි ඔහු වරක් පැවසීය. ඇයට ලිංගික අතවර කිරීමේ චෝදනාවට ලක් වූ සගයකු ආරක්ෂා කිරීම විහිලුවට කාරණයක් නොවේ. එවකට ඔහු විදේශ ඇමතිවරයා විය. ලිබරල්වාදීන් විසින් අප්‍රිකානු පුවත්පත් වෙත ඒ පිළිබඳව වහාම දැනුම් දෙන ලදී. කොළඹ සිටින කලු සුද්දන්ට ඔහු ලිබරල්වාදියෙකි.
    මියගිය පුද්ගලයෙක් කෙතරම් අපූරුද යන්න පිළිබඳව පුවත්පත් ඇගයීම් අංශ තවදුරටත් ඉදිරියට යයි. ඒ හොඳ පරණ දවස් වල ගොඩාක් හොඳ මිනිස්සු හිඳ තිබෙනවා. මෙම නරක කාලය පිළිබඳව අවමංගල්‍ය ප්‍රකාශ ලේඛනගත කිරීමට පටන් ගන්නා එම කඩඉම් දිනය කුමක්ද? අපි අනුමාන කරමුද? ගැලපෙන පරිදි නරක පැරණි දින ආරම්භ වන්නේ: 1956? ඊළඟට 1970… සහ ඊළඟට 2005? සහ නැවතත් 2019?
  • කෘතිම පොහොර තහනමට ගොවීන් විරුද්ධ බව වෙරිටේ රිසර්ච් පවසයි. ඔවුන් ඒ පිළිබදව දන්නේ කොහොමද? ඔවුන් ලංකාවේ විශේෂිත සමීක්ෂණ ආයතනයක්වන වැන්ගාඩ් සමීක්‍ෂණ ආයතනය හරහා ‘2021 ජූලි මාසයේ දී ගොවීන් 1042 ක් සමඟ දුරකථන සමීක්‍ෂණයක් ක්‍රියාත්මක කර තිබේ.’ ඒවාත් ඔවුන් තම මව් සේවිකාවන් සමඟ කතා කළ ගෘහ සේවකයින් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ මෝඩ සමීක්‍ෂණය වැනිද? එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපා සංගමය විසින් අරමුදල් සපයන ලද (නේටෝවට අරමුදල් සපයා ඇතැයි අපි කියමු!) බුද්ධි මණ්ඩල හා මාධ්‍ය (ඇඩ්වෝකාටා, ෆයිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් යනාදිය) ආනයන තහනමට එරෙහිව විෂ සහිත තීන්ත සුනාමි ගසා දැමීම අහම්බයක් නොවේ.
    මේ අතර, ලෝක බැංකු සමීක්‍ෂණයන්හි එක් රසිකයෙක් මෙසේ සටහන් කරයි: බොහෝ සංඛ්‍යාලේඛන සකස් කර ඇත්තේ පර්යේෂකයන් සුන්දර ජලාශවල බැමි මත වාඩි වී සටහන් බෙදා හදා ගැනීමෙනි. ඇත්තෙන්ම ප්‍රබන්ධ!
  • කඩාවැටීමට සූදානම්වීම –  ‘දිදුලන කොටස් වෙළඳපොල’ තවත් නේටෝ අරමුදල් සපයන මාධ්‍යයක් වන ඉකොනොමි නෙක්ස්ට් හි මාතෘකාවයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, ව්‍යාපාර ප්‍රවෘත්ති කැසිනෝ ආකාරයේ නැගීම්  විස්තර කරන විශේෂණ වලින් පිරී තිබේ.
    ඇත්ත වශයෙන්ම කිසිවකු ඔවුන්ගේ වාර්තාකරණය මත පදනම්වී මූල්‍ය තීරණ ගනීද? ක්‍රීඩකයින්ට වඩා ක්‍රීඩාව හොඳින් දන්නා බව සිතන අය මෙන් මෙම මාර්‍ගගත කඩමාල්ල යම් ආකාරයක ව්‍යාජ ස්වයං වැදගත්කමක් ප්‍රකාශ කිරීමේ මුහුණුවරක් පෙන්වමින් සිටී.
    මෙහි ධනේශ්වර මාධ්‍ය යනු නොමඟ යැවීම සඳහාම නිර්මාණය කර ඇති පිරිසිදු ප්‍රචාරකවාදී යන්ත්‍රයකි. ‘සහ, ‘නමුත් හා ‘වූවත් ආදීන් පවා සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යාජ ය. ප්‍රවෘත්ති කෙරෙහි ඔවුන්ගේ ඒකාධිකාරය සමඟ ඔවුන් අතිශයින් අලස ය:
    ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර වාර්තාකරණය ගන්න. බොහෝ විට ඒවා සමාගම්වල මහජන සම්බන්ධතා දෙපාර්තමේන්තුවලින් කපා අලවාගත් පුවත්පත් නිවේදනයි. එම පුවත්පතම ලාභය පිළිබඳ ප්‍රවෘත්ති පල කිරීමේ දී පළමු කාර්තුව 2021 (ජනවාරි-මාර්තු) හෝ පළමු කාර්තුව 2021-22 (අප්‍රේල්-ජුනි) යනාදිය පැහැදිලි කිරීමකින් තොරව “පළමු කාර්තුව” ලෙස සඳහන් කෙරේ.
  • යටත්විජිත මාධ්‍ය තුළ, කෘතීම බුද්ධිය, විශාල දත්ත, බ්ලොක්චේන් ආදී ලොකු ඉංග්‍රීසි වචන කථා කරයි. නිවසේ වෙහෙස මහන්සිවීම, රෙදි මැසීම, ආහාර පිසීම, පිරිසිදු කිරීම සහ දරුවන් රැකබලා ගැනීම හරහා කාන්තාවන්ගේ මුදල් ඉපයීම සඳහා වඩාත් සරල වුවත් ‘කර්මාන්ත’, ‘ව්‍යවසායකයා’ වැනි වැදගත් යෙදුම් භාවිතා කරයි. ඇත්ත වශයෙන්ම බහු කාර්යයන්! එවැනි වචන වල තේරුම කුමක්ද, ඔවුන්ට ඒ ගැන අදහසක් නැත. (බලන්න  ee පාඨකයින්ගේ අදහස්)
    නවතම සරාගී ප්‍රවෘත්තිය නම් බැංකුකරුවන්, ආනයනකරුවන් සහ දේශපාලනඥයින් විසින් නැවත නැවතත් සිදුකරන ‘බාධා කිරීම් ය. ‘කඩාකප්පල් වීම’ වචනය පැමිණෙන්නේ බෙහෙවින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ජේ. ෂුම්පීටර්ගේ ‘නිර්මාණාත්මක විනාශය (සීඩී)’ පිළිබඳ – “ආර්ථික ව්‍යුහය අඛණ්ඩව විප්ලවීය වෙනසක් සිදු කරන කාර්මික විකෘති ක්‍රියාවලියක්” ප්‍රකාශය මගින් ය. නමුත් එය මාක්ස්ගේ කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනයේ සඳහනින් ෂුම්පීටර් එය සොරකම් කර තිබේ:
    “නිෂ්පාදන උපකරණ සහ එමඟින් නිෂ්පාදන සබඳතා සහ ඔවුන් සමඟම සමාජයේ සමස්ත සබඳතා නිරන්තරයෙන් විප්ලවීයව වෙනස් නොකර ධනපති පන්තියට පැවතිය නොහැකිය… නිෂ්පාදනය නිරන්තරයෙන් විප්ලවීයව වෙනස් කිරීම, සියලුම සමාජ තත්වයන්ට බාධා කිරීම, සදාකාලික අවිනිශ්චිත භාවය සහ උද්ඝෝෂණ හරහා ධනපති යුගය කලින් පැවති සෑම කාලයකින්ම වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය…  ඝන වූ සියල්ල වාතයට දිය වී යනු ඇත…
    නමුත් මේ පිළිබඳව අවධානය දෙන්න: නූතන කර්මාන්තයේ යුගය සනිටුහන් කරමින් මාක්ස් විශේෂයෙන් සඳහන් කරන්නේ මෙවලම් තැනීමට වෙනස්ව යන්ත්‍ර මඟින් යන්ත්‍ර නිපදවීම, යන්ත්‍ර මගින් යන්ත්‍රෝපකරණ සහ යන්ත්‍ර මෙවලම් නිපදවීම පිළිබඳවය. නූතන කර්මාන්තය කිසි විටෙකත් පවතින නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියක් අවසානය වශයෙන් නොසළකන නිසා එය සැමවිටම විප්ලවීය වේ.
    අපි නැවතත් මෙසේ කියමු: දේශීය කර්මාන්තවල වැදගත්කම මතක් කර දීමට එංගලන්ත රජු පාර්ලිමේන්තුවේ කතානායකවරයාටත් උසාවියේ විනිසුරුවරුන්ටත් ලොම් කොණ්ඩයක් පළඳින ලෙස අණ කළේය. විදේශීය බොරු කොණ්ඩ නොපළඳින ලෙස අපි අපේ නීති සම්පාදකයින්ට සහ විනිසුරුවන්ට පැවසිය යුතුය. ඒ වෙනුවට ඔවුන් හිස මත පැළඳිය යුත්තේ මොනවාද? යන්ත්‍ර සාදන යන්ත්‍රයක්? 

___________

B. විශේෂාංගය _

_______________

B1. ඔක්ස්ෆෑම්, යුනිලීවර්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සහ ඌණසංවර්ධනය 

  • ‘ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ණය පිළිබඳව ඔක්ස්ෆෑම් විසින් සිදුකර තිබූ විශ්ලේෂණයේදී සොයාගෙන ඇති පරිදි මූලික වශයෙන් අප්‍රිකාවේ සහ ලතින් ඇමරිකානු හා කැරිබියානු කලාපයේ ආණ්ඩු 26 ක් 2020 සහ 2021 තරම් මෑත භාගයේ දී මූල්‍ය ඒකාබද්ධ කිරීම ආරම්භ කිරීමට හෝ නැවත ආරම්භ කිරීමට සැලසුම් කර තිබේ. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ණය සඳහා පොදුවේ යෝජිත කප්පාදුකිරීම් සදහා වැටුප් කප්පාදුව සහ වැටුප් වැඩිවීම් නැවැත්වීම (රටවල් 31), එකතු කළ අගය මත එකතු කළ බද්දක් හඳුන්වා දීම (VAT) (රටවල් 14), සහ පොදු රාජ්‍ය වියදම් කප්පාදු කිරීම (රටවල් 55) හඳුන්වා දී තිබේ.’
    ඔක්ස්ෆෑම් වාර්තාවෙන් ඉන්ධන වලට ගිනි එකතු කරමින්, ‘ධනය සදහා බදු සහ ප්‍රාග්ධන ඉහළ නැගීම් සඳහා බදු පැනවීම, පොහොසතුන්ට වාසිදායක බදු නිදහස් කිරීම් ඉවත් කිරීම සහ ප්‍රගතිශීලී බදු පැනවීම් සහ බදු පැහැරහැරීම ආදී නීති විරෝධී මූල්‍ය ගලනයන්ට එරෙහිව සටන් කරන ලෙස ද ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල වෙත කරන ලද ඉල්ලීම ද නැවත අවධාරණය කර තිබේ. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් ‘නිදහස් හා  ගුණාත්මක, සෞඛ්‍ය සේවා සහ අධ්‍යාපනය සහ සමාජ ආරක්‍ෂාව’ වෙනුවෙන් ‘ස්ථිර පියවරක් වශයෙන් සමාජයීය වියදම් ඉහළ දැමීම සඳහා රජයන් දිරිමත් කිරීමට’ ඔවුන්ට අවශ්‍ය වී තිබේ.’ (බලන්න ee ආර්ථික විද්‍යාඥයින්)
    ගැටලුව වන්නේ එංගලන්තය මෙන් නවීන යන්ත්‍ර කාර්මිකකරණය තුළින් අපේ රට ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා ඔක්ස්ෆෑම් කිසිදු ඉල්ලීමක් නොකිරීමයි: ඒ වෙනුවට ඔක්ස්ෆෑම් ආයතනයට අවශ්‍ය වී ඇත්තේ අප “කාබන් රහිත” ආර්ථිකයකට අනුගත වීමයි. එහි තේරුම: කාර්මීකරණය නොවීමයි.
    ඔක්ස්ෆෑම් නම් ඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය ආර්ථිකයන් කෙරෙහි අපට ජාතික පාලනය අහිමි කිරීමේ ‘න්‍යාය පත‍්‍රයේ’ කොටසකි. ඔක්ස්ෆෑම්, ‘ගෝලීය සංවර්ධන හා දරිද්‍රතා සහන සංවිධානය’ යනු ආර්ථිකයන් මත බහුජාතික – අධිරාජ්‍ය – ධනවාදී පාලනය ප්‍රවර්‍ධනය කිරීමට කටයුතු කරන රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවල ‘ගෝලීය’ ජාලයේ කොටසකි.
    උසස් අදහස් ඇති මුත් ආර්ථික සැලැස්මක් නැති කළු සුද්දන් පෙරටු කරගත් දේශීය රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන වෙත අරමුදල් සහ තොරතුරු සැපයීම වෙනුවෙන් මෙම සුදු ජාතිකයින් පාලනය කරන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ක්‍රියා කරයි.
    ඔක්ස්ෆෑම් හි බහුජාතික සම්බන්ධතාවලට ඇතුළත් වන්නේ; අරමුදල් සම්පාදනය සහ සහයෝගීතාව, ප්‍රමිතීන් සැකසීම සහ අධීක්‍ෂණය සමඟ ප්‍රතිපත්ති සංවාදය සහ පීඩන උපක්‍රමයි. උදාහරණයක් ලෙස ඔක්ස්ෆෑම් විසින් ‘සාධාරණ වෙළඳාම’ ව්‍යාපාරය ප්‍රවර්‍ධනය කර තිබේ.
    ‘සාධාරණ නිෂ්පාදනය’ හෝ ‘සාධාරණ කාර්මීකරණය’ නියත වශයෙන්ම ඔක්ස්ෆෑම්ගේ අවධානයට ලක් නොවේ. ඔවුන් තාක්‍ෂණික හුවමාරුව පිළිබඳ ගැටලු සාකච්ඡා කරන බවක් ද පෙනෙන්නට නැත.
    ඉංග්‍රීසි ඔක්ස්ෆෑම් සංවිධානය දේශීය යන්ත්‍ර නිෂ්පාදනය සඳහා ආයෝජන වලක්වන ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් වැනි ඉංග්‍රිසි බැංකු සහ ‘කුඩා’ ව්‍යාපාර 10,000 ක් හරහා ක්‍රියාත්මක වන යුනිලීවර් වැනි සමාගම් සමඟ සම්බන්ධ වී තිබේ.
  • උදාහරණයක් වශයෙන් ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් (SC) බැංකුව ඔක්ස්ෆෑම් සිම්බාබ්වේ වෙත මිලියන ගණනක් ලබා දී තිබේ. ජැස්මින් විට්බ්‍රෙඩ් ‘සන්නාම වටිනාකම් හා හැසිරීම් පිළිබඳ වගකීම්’ දරන සිම්බාබ්වේ ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් බැංකුවේ විධායක නොවන අධ්‍යක්‍ෂකවරයා, ඔක්ස්ෆෑම් ආයතනයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂවරයෙක් සහ සේව් ද චිල්රන් ආයතනයේ හිටපු ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියෙකි. ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් බැංකුව සේවකයින් 85,000 ක් සමඟ රටවල් 60 ක් පුරා ක්‍රියාත්මක වේ. 2015 පැරිස් ගිවිසුමේ ඉලක්ක වලට සහය වී, කාබන් විමෝචනය අඩු කරන බවට ‘පොරොන්දු වීම’ නිසා ගල් අඟුරු, ඉන්ධන  හා ගෑස් බහුජාතික සමාගම් සඳහා ඩොලර් බිලියන 24 ක මූල්‍යකරණයක් ලබා දීමට ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටඩ් බැංකුව උදව් කර තිබේ.
  • යුනිලීවර් ඔක්ස්ෆෑම් සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ වැඩසටහන් සඳහා අරමුදල් සපයයි. ඔවුන් ව්‍යාපාර හා තිරසර සංවර්ධන කොමිෂන් සභාව සම-ආරම්භ කළේය. ‘කෙටි කාලීන මූල්‍ය වෙලඳ පොලවල් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම, සමාජීය හෝ පාරිසරික ප්‍රාග්ධනය තක්සේරු කිරීමේ දුෂ්කරතාවය සහ දේශපාලන පද්ධති ඊළඟ පරම්පරාව කෙරෙහි අවධානය යොමු නොකර ඊළඟ මැතිවරණ චක්‍රය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම’ ආදිය පිළිබඳව යුනිලීවර් සමාගම චෝදනා කරයි.
  • යුනිලීවර් සමාගම සිය විශාල ගණනක් වූ වෙළඳ දැන්වීම් ආයතන හරහා මාධ්‍ය පාලනය කරයි. යුනිලීවර් මාධ්‍ය වල ප්‍රියතම තේමාවක් වන්නේ “දූෂණය” යන්නයි. එහෙත් යුනිලීවර් සමාගම සමාගම්වල හෝ ධනේශ්වර දූෂණයට විරුද්ධ නැත. ඔවුන් වද වෙන්නේ ඡන්දයෙන් තේරී පත් වූ නියෝජිතයින්ගේ සිල්ලර දූෂණය පිළිබඳව පමණි. යුනිලීවර් සමාගමේ දූෂණය ඊට වඩා නරක ය: ඔවුන් එය සාමාන්‍ය පරිදි ව්‍යාපාරවල යෙදීම ලෙස හඳුන්වයි.
  • යුනිලීවර් හි මුළු බදු ගෙවීමට පෙර ලාභයෙන් අවම වශයෙන් 75% ක් වත් ලන්ඩනයට යවනු ලැබේ. ගෙවුම් ශේෂ හිඟය ඔවුන් පුළුල් කරයි: ඔවුන්ගේ ගනුදෙනු සඳහා යෙදවුම් ආනයනය කිරීම, විදේශ මුදල් මිලදී ගැනීම සහ රටින් පිටත කොටස් හිමියන්ට ලාභාංශ යැවීම නිසා ශුද්ධ අරමුදල් ගලා යාමක් සිදුවීම ඊට හේතු වේ.
  • යුනිලීවර් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයේ වැඩි කොටසක් පාලනය කරන්නේ එහි ඉදිරි සම්බන්ධතා (කඩ 100,000 දක්වා වූ බෙදා හැරීමේ ජාලය) සහ පසු සම්බන්ධතා (සැපයුම්කරුවන්) මගිනි. හුවමාරු මිල ගණන් (ඔවුන්ගේ අනුබද්ධ සමාගම් අතර හුවමාරු කිරීම්) සහ අනෙකුත් බහුජාතික සමාගම් සමඟ වෙළෙඳපොළ හුවමාරු කර ගැනීමේ ගිවිසුම් තුළින් ඔවුන් අපේ රට සතු සම්පත් විශාල ප්‍රමාණයක් කොල්ලකයි. රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ යන්ත්‍රෝපකරණ පිළිබඳ බුද්ධිමය දේපල හුවමාරු කර ගැනීම ද ඔවුන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි (එය එන්නත් පේටන්ට් බලපත්‍ර අපවාදයෙන් පැහැදිලි විය.)
  • යුනිලීවර් සමාගම දුප්පත් පාරිභෝගිකයින්ගේ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට වඩා කුඩා පරිමාණයේ දේශීය නිෂ්පාදකයින් අවතැන් කරවයි. දුප්පත්කම මෙන්ම පරිසර දූෂණය ද ඇතිකරවමින් තම දෛනික අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් හා කුඩා, දරා ගත හැකි මිලකට භාණ්ඩ අලෙවි කිරීමෙන් ඔවුන් දුප්පත් අයගෙන් සුපිරි ලාභ ලබයි. ඉහළ ආදායම් ලබන අයට වඩා අඩු ආදායම්ලාභී ජනතාව වේගයෙන් විකිණෙන පාරිභෝගික භාණ්ඩ සඳහා (FMCGs) තම ආදායමෙන් විශාල කොටසක් වැය කරයි.
  • වේගයෙන් විකිණෙන පාරිභෝගික භාණ්ඩ (FMCGs) සඳහා ‘අඛණ්ඩව 16 වැනි වසරටත් ‘වඩාත්ම ගෞරවනීය අංක 01’ සමාගම තමන් බව මේ සතියේ යුනිලීවර් සමාගම ප්‍රකාශකර ගත්තේය. මෙම ‘ගෞරවය’ ඔවුන්ට පිරිනමන ලද්දේ මීඩියා සර්විසස් ලිමිටඩ් හි එල්එම්ඩී සඟරාව විසිනි. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ‘ගුණාංග’ වලට ඇතුළත් වන්නේ: ‘නවෝත්පාදනය’, ‘ආයතනික සමාජ වගකීම සහ තිරසරභාවය’ සහ ‘මානව සම්පත් හා මහජන කළමනාකරණය’ යි. යුනිලීවර් සමාගම ඔවුන්ගේ ‘ජාතික ඉදිරි දර්ශනය, මූල්‍ය කාර්ය සාධනය, ගුණාත්මක සවිඥානිකත්වය, අවංකභාවය’ යනාදිය සඳහා ඉහළ තලයකට යාමට අපොහොසත් වී තිබේ.
  • කාන්තා කම්කරුවන් සූරාකන ආනයන-අපනයන වැවිලි ආර්ථිකයේ ගැඹුරින් මුල් බැසගත් සමාගමක සභාපතිනිය වශයෙන් (ඔවුන්ගේ ‘සියල්ලන්ම ඇතුළත් කරගන්නා සුලු’ බව ප්‍රකාශ කරමින්)මෙම ඉංග්‍රීසි සමාගම හජර් අලෆිෆි නම් ‘විදේශගත’ කාන්තාවක් තමන් ඉදිරියෙන් තබාගෙන සිටී. 19 වන සියවස දක්වාම ඉංග්‍රීසි නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම සහ ලිප්ටන් ටී සමාගම (ලංකාව “ලිප්ටන්ගේ තේ වත්ත” ලෙස පෙර දී හැඳින්වීම සිහිපත් කරමින්) සමඟ ආරම්භක මුල් සහිත  යුනිලීවර් සමාගම ශ්‍රී ලංකාවේ ඌණ සංවර්ධනයට දැඩි ලෙස වගකිව යුතුය. මෙහි තේ දලු නෙලන්නියන් තවමත් තම ඇඟිලි ඒ සඳහා භාවිතා කරයි!
    යුනිලීවර් සමාගමේ සේවකයින් 160,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සිටින අතර ඔවුන් ලොව පුරා පාරිභෝගිකයින් බිලියන 2.5 කට හිමිකම් කියයි. මේ සේවකයින් කවුද? පුද්ගලයින් 1,000 කට ඍජු  රැකියා ලබා දෙන බව … ‘‘ගෙදර දොර රැකවරණය, පුද්ගල රැකවරණය සහ ආහාර’’ වෙළෙඳපොලේ ප්‍රමුඛ පෙළේ වෙළෙඳ නාම 30 ක් තමන් විසින් අලෙවි කරන බව යුනිලීවර් ශ්‍රී ලංකා පවසයි. එකතු කරමින්, ‘ලයිෆ්බෝයි, සිග්නල් සහ සන්ලයිට් ඇතුළු එහි නිෂ්පාදන වලින් 96% ක්ම නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ හොරණ “නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයේදී” වන බවත් දැන් කුප්‍රකට ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනය (SLSI) විසින් ඒවා සහතික කර ඇති බවත් ප්‍රකාශ කරයි.’ කාන්තාවන් 5000 ක් දෙනා ගෙයින් ගෙට අලෙවි කරන්නන් ලෙස භාවිතා කරන ‘සෞභාග්‍යා’ සටන් පාඨය සඳහා ද යුනිලීවර් ගෞරවය රැගෙන තිබේ.
  • යුනිලීවර් ඉන්දුනීසියා තම මෙහෙයුම් වඩාත් පැහැදිලිව හෙළි කරයි: ඔවුන් සේවකයින් 5,000 ක් සේවයේ යොදවා තිබේ – එයින් 60% ක් ඍජු සේවකයින් වන අතර 40% ක් කොන්ත්‍රාත් සේවකයින් ය. යුනිලීවර් ඉන්දුනීසියා “වටිනාකම් දාමය” තුළින් මිනිසුන් 300,000 ක් තම ජීවනෝපාය උපයයි. ඍජු සේවකයින්ට වඩා හොඳ වැටුප් හා කොන්දේසි සපයා තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ සේවකයින්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් නරක ලෙස සලකනු ලැබේ.
  • බොහෝ යුනිලීවර් නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ තුන්වන පාර්ශවීය කොන්ත්‍රාත්තු හරහා වන අතර ඒවායේ දී කම්කරුවන්ට කිසිදු ප්‍රතිලාභයක් නොමැති සාගිනි වැටුප් ගෙවනු ලැබේ.
    යුනිලීවර් සමාගමේ ලක්ස්, ලයිෆ් බෝයි සහ විම් සබන් නිෂ්පාදනය කරනුයේ යුනිලීවර් කළමනාකරණයේ හවුල් වීමෙන් වෙනත් සබන් සමාගමක නමිනි. කම්කරුවන් වෙනත් කොන්ත්‍රාත්කරුවෙකු විසින් කුලියට ගන්නා අතර රැකියා සුරක්‍ෂිතතාවයක් නොමැති අතර දැනුම් දීමකින් තොරව බලහත්කාරයෙන් සේවයෙන් නෙරපා හැරිය හැකිය.
    මෙම සූරාකන කොන්ත්‍රාත් ක්‍රමය හරහා යුනිලීවර් සමාගම බිලියන ගණනක් ලාභ ලබයි. යුනිලීවර් සමාගමේ ස්ථිර සේවකයින්ට ලබා දෙන දීමනා හෝ වෙනත් කිසිදු ප්‍රතිලාභ හෝ රැකියා සුරක්‍ෂිතතාවය එම සේවකයින්ට නොලැබේ. කම්කරු කොන්ත්‍රාත්කරුවෙකු විසින් ඔවුන් කුලියට ගත් බව කියමින් තුන්වන පාර්ශවය ඔවුන්ව තම සේවකයින් ලෙසවත් හඳුනා නොගනී. ඔවුන්ගේ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ඉල්ලා සිටින්නේ ‘ශ්‍රම නම්‍යශීලීභාවය’ යි. යුනිලීවර් හි ප්‍රධාන කොටස් හිමියන් වන ලිවර්හුල්ම් ට්‍රස්ට් අපගේ කාර්මීකරණය වළක්වන්නේ කෙසේදැයි ඔක්ස්ෆෑම් හෙළි කරන්නේ නැත. ඔවුන් එසේ කළ යුත්තේ ඇයි?  

____________________________________________

B2. තිරසර ශ්‍රේණිගත කිරීම්: යහපත්භාවය සමාගම්වලට මිලදී ගත හැකියමෝසස් රාජ්  

ලකුණුපත්, ශ්‍රේණිගත කිරීම් සහ සමාජ ලේබල අවසානයේදී සමාගම් සහ වෙළෙඳපොළට වාසිදායක වේ. දැන් රජයන් පවා අනිවාර්ය අසාධාරණ තරඟකාරීත්වයක් ඇති කිරීමට ඒවා භාවිතා කරයි.  

තිරසරභාවය – 2030 වන තෙක් එක්සත් ජාතීන්ගේ තිරසර සංවර්ධන අරමුණු ගෝලීය විමුක්තිය සහ සමාගම්-රජයන්ගේ පරාර්ථකාමීභාවය සඳහා ස්ථාපිත නව මන්ත්‍රය තිරසරභාවය වනු ඇත. දුප්පත්කම තුරන් කිරීමේ සහ සනීපාරක්‍ෂාවේ සිට ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය, යටිතල පහසුකම් සහ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය දක්වා වූ මෙම අරමුණු 17 සහ ඉලක්ක 169 සාර්‍ථක නොවී 2015 කාල සීමාව තුළ අවසන් වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සහශ්‍රක සංවර්ධන ඉලක්කවල අනුප්‍රාප්තිකයන් වේ.
දැන්, නව තිරසරභාවය පිළිබඳ මිණුම් හරහා සමාගම්වලට තම සමාගම් උසස් පුරවැසියන් වීමේ වරම වර්‍ධන අවස්ථාවක් බවට පත් කර ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව තවත් “නැවුම් ඉදිරිදර්ශනයක්” ලබා දේ. වෙනත් වචනවලින් කියන්නේ නම්, ඒවා කෙසේ තම ලාභ සහ පිරිවැටුම් මට්ටම් සදහා බලපාන්නේ දැයි විමසා බැලීමට අවස්ථාවක් ලැබි තිබේ. සංස්ථාපිත-තිරසර-සංවර්‍ධන-ලාභ උත්පාදන තේරීම් සඳහා නවතම තේරීම වන්නේ කොටස් වෙළඳපොල මෙවලමක් වන ESG හෙවත් පාරිසරික, සමාජ හා පාලන ශ්‍රේණිගත කිරීම් ය. සාරාංශයක් වශයෙන්, ඊඑස්ජී ශ්‍රේණිගත කිරීම් යනු නිෂ්පාදන සහ සේවාවන් නව බෝතලයක පරණ වයින්වන අතර, සමාගම් වලට ඔවුන්ගේ සමාජීය මුලපිරීම් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට එය උපකාරී වේ.

තිරසර සංවර්ධන උත්පත්ති කතාව: සංස්කෘතිය සහ ස්වදේශික අනන්‍යතාවය ක්‍රමයෙන් ඛාදනය වීම හැරුණු විට, යටත්විජිතවාදය ගවේෂණය සහ සූරාකෑමේ මාර්ගයෙන් වෙළඳ අත්පත් කර ගැනීම සමඟ ශක්තිමත් විය. අධිරාජ්‍යයන් යටත් විජිත අත්පත් කර ගත් පසු කපු, තේ, සීනි සහ වහලුන් කෙරෙහි ඒකාධිකාරයන් හරහා ඔවුන්ගේ වෙළඳාම පාලනය කිරීම නිසා සංසන්දනාත්මක වාසිය නිරපේක්ෂ වාසියට වඩා අඩු විය. මේ නිසා  අධිරාජ්‍යවාදීන් ඉවත්ව ගිය පසුත් යටත් විජිතවල වර්ධනය ශතවර්ෂයකින් පසුපසට තල්ලු විය. නිදසුනක් වශයෙන්, වහල් වෙළඳාමේ ප්‍රධානතම සාධකයක් වූයේ සීනි නිෂ්පාදනය වන අතර එය වෙළඳාම තුළින් ජනනය වන හදිසි ලාභ සඳහා සුදු රත්තරන් ලෙස ද හැඳින්විණි.
19 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට, එකතු කිරීම, වගුගත කිරීම සහ මිල නියම කිරීම සිදු කරන සංඛ්‍යාන සමාගම් යුරෝපය පුරා ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. ෆූකෝ තර්ක කරන පරිදි, සංඛ්‍යා ලේඛන මඟින් තාක්‍ෂණ ශිල්පීන්ට “ජනගහනයක්” යන්න නිර්වචනය කිරීමට ඉඩ සැලසුන අතර එමඟින් ආණ්ඩුවේ ආකෘතිය පවුලෙන් ඈත් වී රාජ්‍ය දෙසට මාරු විය.
1950 ගණන් වලදී නිදහස් ව්‍යාපාර හරහා රටවල් ස්වාධීන වූ විට සංවර්ධනයේ න්‍යාය පත්‍රය නැවත මේසය වෙත ගෙන ඒමට කාලය පැමිණුනි. 1972 දී මානව පරිසරය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවේ ‌ෙඑතිහාසික ප්‍රකාශය ස්ටොක්හෝම්හි සම්මත කරගත් අතර පළමුවරට ජාත්‍යන්තර සමුළුවක “තිරසර සංවර්ධනය” යන යෙදුම ඇතුළත්කරන ලදී. රියෝ ප්‍රකාශය 1992 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ පාරිසරික හා සංවර්ධන සමුළුවේදී සම්මත කරන ලද අතර, එමඟින් ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් රටවල් පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරුව (EIA) පවත්වන බව සහතික කරමින්  පාරිසරික පාලනය ශක්තිමත් කරන ලදී. ස්වභාවික සම්පත් කළමනාකරණය සඳහා මහජන සහභාගීත්වය ද එමගින් ප්‍රවර්‍ධනය කළ අතර, පරිසර දූෂණයට ගොදුරු වූවන්ට සහ වෙනත් පාරිසරික හානි සඳහා වගකීම හා වන්දි ගෙවීම සම්බන්ධ නීති ද ඇතුළත් කරන ලදී. මෙම තත්වය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා රටවල් මේවා සහ අනෙකුත් තත්වයන්ගේ කාර්ය සාධනය අනුව ශ්‍රේණිගත කරනු ඇත.

නියාමන ධනවාදය සහ ප්‍රමිතික පරිසර පද්ධතිය: නව සංවර්‍ධන මාවත ආරම්භ කිරීමේ දී රටවලට ප්‍රාග්ධනය අවශ්‍ය වේ. ලෝක බැංකුව සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල දිගු කාලීන ණය කොන්දේසි සහිතව ගලවා ගැනීමට පැමිණේ. සංවර්ධිත, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින සහ අවම වශයෙන් සංවර්ධිත ලෙස වර්ගීකරණය ගෝලීය බෙදීම් වල ලක්‍ෂණය බවට පත්විය. චක්‍රීය තර්කයක් පසුව ප්‍රචාරය කරන ලදි: ප්‍රාග්ධන ගලා ඒමට පෙර ණය ගන්නා රටවල විනිවිදභාවය සහ වගවීම පරීක්‍ෂා කළ යුතු බවත් ඒ සඳහා දිනෙන් දින පුළුල් වන ණය මාර්ග සහ විදේශ ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමටත් එමඟින් ප්‍රවේශය ලබා ගැනීමටත් ඔවුන්ට මූල්‍ය වෙළෙඳපොල ශිෂ්ටාචාරය ඉගැන්විය යුතු බව පැවසීමෙන් චක්‍රීය තර්කය ආරම්භ විය. “අනුකූලතාවය” සහ “ව්‍යාපාර කිරීමේ පහසුකම” ඉතා වැදගත් දර්ශක බවට පත් වූ අතර, ආර්ථිකය අවපාතයෙන් ගැලවීම සහ පෞද්ගලීකරණය දිරිමත් කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය යැයි සැලකුණි.
මෙම නියාමන ධනවාදයේ ස්වරූපය මඟින් දර්ශක, ශ්‍රේණිගත කිරීම්, ලීග් මේස, ලකුණුපත් සහ සමාජ ලේබල වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර නියාමනය කිරීමේ ඉලක්ක “ඇගයීමට සහ අධීක්‍ෂණයට” යොමු කිරීමට සහ ඊනියා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ විනය සහ නිරීක්‍ෂණයට අනුගත වීමට පෙළඹවීමට හේතු විය. මෙම වර්ග කිරීම, නම් කිරීම, අංකනය කිරීම, සන්සන්දනය කිරීම, ලැයිස්තුගත කිරීම සහ ගණනය කිරීමේ පුරුද්ද දැන් රටවල් අතර අඛණ්ඩව සංසන්දනය කිරීමේ හා ධූරාවලියේ සංස්කෘතියක් ඇති කර ඇති නියෝජිතායතන, සංවිධාන සහ මුර කණ්ඩායම් විසින් වාර්ෂිකව සිදුකරනු ලබන ක්‍රියාකාරකමකි.
සමහර කැපී පෙනෙන “නියාමන ශ්‍රේණිගත කිරීම්” සඳහා පෝෂණය සඳහා  ප්‍රවේශය දර්ශකය, රෝග විනිශ්චය සඳහා ප්‍රවේශය, වගකිව යුතු පතල් කැණීම් දර්ශකය, බීජ ලබා ගැනීමේ දර්ශකය, ආධාර විනිවිදභාව දර්ශකය, කාබන් හෙළිදරව් ව්‍යාපෘතිය, ආයතනික මානව හිමිකම් මිණුම් ලකුණ, ලෝක මිණුම් සලකුණු සන්ධානය සහ ඖෂධ සඳහා ප්‍රවේශය දර්ශකය ඇතුළත් වේ. ගණනය කළ “ප්‍රතිඵල” මත පදනම්ව, ව්‍යාපාර කළ යුත්තේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳ ගෝලීය දැක්ම දැන් එවැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ලැයිස්තු මගින් සකස් කරයි.
වෙළඳ නාමයක් පිළිබඳ සංජානනය වෙනස් කිරීමට, පාරිභෝගික හැසිරීම වෙනස් කිරීමට සහ අලුත් පක්ෂපාතීත්වයක් ඇති කිරීමට ශ්‍රේණිගත කිරීම් වලට බලය තිබේ. රට, කලාපය හෝ ලෝකය අනුව ශ්‍රේණිගත කිරීමක් වුවත් ඒ සඳහා මෙම බලය තිබේ. කුලය සහ පන්තිය මෙන්ම පෙනී සිටීමේ සහ තත්වය යන දෙකම නිර්වචනය කිරීමට යම් “ලකුණු” ලබාදියහැකි බව නව ලිබරල්වාදී සමාජ ක්‍රමයේ ලක්ෂණයකි. ශ්‍රේණිගත කිරීම් යනු සමාජ ස්ථරීකරණයේ වෙළඳපොල අනුවාදයයි. යෝග්‍යතාවය ප්‍රභූ ගොඩනැංවීමක් ලෙස සකසා ඇති අතර, ශ්‍රේණිගත කිරීම් මගින් ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම් විෂය පථය පුළුල් කරමින් තිබේ…
අධ්‍යයන ආයතන ශ්‍රේණිගත කිරීම් වල සිට ප්‍රතිපත්ති සැලසුම් කිරීමේ දර්ශක දක්වා, ස්වච භාරත් …ශ්‍රේණිගත කිරීම් වල සිට දූෂණ දර්ශක සහ ව්‍යාපාර කිරීම පහසු කිරීම දක්වා විවිධ වූ දර්ශක හරහා රාජ්‍ය කාර්ය සාධනය ඇගයීම සහ වාර්තා කිරීම ඉන්දියාව අඛණ්ඩව සිදු කරමින් තිබේ. මෙය “සමුපකාර” ෆෙඩරල්වාදය තරඟකාරී ෆෙඩරල්වාදය බවට වෙනස් කරමින් වෙළඳපොල පදනම් කරගත් රාමුවක් බවට පත් කරයි. ඉන්දියා ඉන්කෝපරේෂන් සමාගම්වල  සමාජ වගකීමේ සිට මානව සම්පත් කළමනාකරණය දක්වා ශ්‍රේණිගත කිරීම් උත්තේජනය කරයි.

හරිතකරණය කිරීම සහ ESG ඇගයීම්:
ලාභ උත්පාදනය කිරීමෙන් පසු සමාගම් කරන දේ සීඑස්ආර් [සමාගම්වල සමාජ වගකීම] ලෙස හැඳින්වෙන අතර, ලාභ උපදවා ගැනීමට පෙර සමාගම් තම ව්‍යාපාර උපාය මාර්ග හරිත කර ගැනීමට කළ දේ දැන් තිරසර බවේ භාරකාරත්වය ලෙස නම් කර තිබේ. මෙම ශ්‍රේණිගත කිරීම් තිරසරභාවය පිළිබඳ අක්තපත්‍ර කෙරෙහි බලපා ඇත්තේ කෙසේද? සමාගම් තම ආයතනික ගනුදෙනු හරහා පාර්ශවකරුවන්ට කිසිදු හානියක් සිදු නොවන බව බලාපොරොත්තුවන අතර, සමාගම්වල සමාජ වගකීම මගින් වඩාත් හොඳින් සිහිපත්කරවීම හා සමාජයීය  දෘශ්‍යතාව සඳහා ක්‍රියාකාරී අවබෝධයක් වෙනුවෙන් සමාජ බලපෑමක් ඇති කරයි. සාරාංශයක් වශයෙන්, වෙළඳ නාම කීර්තිනාමය සහ හොඳ හිත ඉහළ නැංවීම සඳහා සමාගමක “අලෙවිකරණ අයවැය” ලෙස වෙන් කර ඇති අරමුදල් හරහා කිසිදු වෙනත් අරමුදලක් භාවිතා නොකර තම “සමාජීය” හැසිරීම මගින් ඔවුන්ට දැන් මුදල් ඉපයිය හැකිය.
යහපත් ආයතනික පාලනය ESG නිෂ්පාදනයක් ලෙස ඇසුරුම් කළ විට සදාචාරාත්මක කොටස් වෙළඳපොල වෙළඳාම ඉස්මතු විය. හරිත ආයෝජනය නව සම්මතය බවට පත් වී තිබේ. ජාතික කොටස් වෙළෙඳපොළ NIFTY100 ESG දර්ශකයට අනුව, “පාරිසරික, සමාජීය හා පාලන පදනම් කරගත් ආයෝජන උපායමාර්ගය ගෝලීය වශයෙන් ආයෝජකයින් අතර ජනප්‍රියත්වයක් ලබා තිබේ. ඊඑස්ජී තේමාව පදනම් කරගත් ආයෝජනය පිටුපස ඇති මූලිකම හේතුව සමාජයීය වගකිව යුතු, පරිසර හිතකාමී හා සදාචාරාත්මක සමාගම් වලින් අවදානම් සුසර කළ උසස් ප්‍රතිලාභ උත්පාදනය කිරීමයි. කිසියම් ප්‍රධාන ඊඑස්ජී මතභේදයකට තුඩු දී ඇති සමාගම්, දර්ශකයේ තෝරා ගැනීම සඳහා නොසලකනු ඇත… දුම්කොළ, මධ්‍යසාර, මතභේදයට තුඩු දුන් ආයුධ සහ සූදු ව්‍යාපාර වල නියුක්ත සමාගම් බැහැර කළ යුතුය.
කෙටියෙන් කිවහොත්, ආරක්‍ෂිත නිෂ්පාදනයක් ලෙස සදාචාරාත්මක ආයතනික ක්‍රියාවන් විකිණීමෙන් වගකීම සහ ලාභදායීතාවය ESG ආයෝජනයට සම්බන්ධ කිරීම ධනය උත්පාදනය සඳහා උපකාරී වේ. ESG විචල්‍යයන් සංකීර්ණ වන අතර කර්මාන්තය අනුව වෙනස් වන අතර ඒවාට එක හා සමාන ප්‍රවේශයක් නැත. එය විශ්වීය ESG රාමුවක් හෝ ඒ සඳහා නූතන වහල්භාවය (ළමා ශ්‍රමය, බලහත්කාරයෙන් ශ්‍රමය), මානව හිමිකම් (සේවා ස්ථාන වල වැටුප් හා ආරක්ෂාව) සහ සැපයුම් දාමයන් හරහා තිරසර ප්‍රසම්පාදන වැනි සියලුම වසම් ආවරණය වන ශක්තිමත් විගණනයක් වළක්වයි.
බැලූ බැල්මට, මෙය මූල්‍ය නොවන හෙළිදරව් කිරීම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට මහජනයා වෙත යාමට අදහස් කරන සමාගම් වලට සංඥාවක් ලෙස සේවය කරයි. වත්කම් කළමනාකරුවන් සහ අරමුදල් ආයතන තිරසර කාර්ය සාධනය සහ සදාචාරාත්මක ආයෝජකයින්ගේ ආයෝජන කළඹ පිළිබඳව උනන්දුවක් දක්වනවාද? හාවඩ් ව්‍යාපාරික පාසැල් අධ්‍යයනයකට අනුව, ආයෝජකයින්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් ESG දත්ත භාවිතා කිරීමේදී සදාචාරමය හේතූන් මත නොව මූල්‍යමය හේතු මත පෙලඹී තිබේ. ආයෝජන කාර්ය සාධනය සඳහා ESG තොරතුරු ද්‍රව්‍යමය සාධක වේ. කෙසේ වෙතත්, ද්‍රව්‍යමය වශයෙන් ලබා ගත හැකි තොරතුරු රට පුරා වෙනස් විය හැකිය (සමහර රටවල ජල දූෂණය දූෂණයට වඩා බරපතල ගැටලුවකි); කර්මාන්තය (සැපයුම් දාමයේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් හේතුවෙන් පීඩාවට පත් වූ කර්මාන්තයකට එරෙහිව දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් නාටකාකාර ලෙස බලපාන කර්මාන්තයක්); ස්ථිර උපායමාර්ගය (අඩු මිල උපාය මාර්ගයකට වෙනස්ව නිශ්පාදන විභේදනය අනුගමනය කරන සමාගම්) සහ යනාදිය.
HEC පැරිස් ආයතනය මගින් කරන ලද තවත් අධ්‍යයනයකට අනුව, මෙම සොයා ගැනීම් වලට අනුපූරකව ඩව් ජෝන්ස් තිරසර දර්ශකය දෙස බලමින් සමාගමක් DJSI වෙත එකතු වීම, දිගටම කරගෙන යාම හෝ මකා දැමීම එහි කොටස් මිල කෙරෙහි ඇතිකරන්නේ සුළු බලපෑමක් බව එම කර්මාන්තයේ සමාන ලාභ සහිත වෙළඳාම් පරිමාවක් ඇති අනෙකුත් සමාගම් හා සැසඳීමේ දී තහවුරු විය. තවද, DJSIහි අඛණ්ඩව කටයුතු කිරීම මගින් මූල්‍ය විශ්ලේෂකයින්ගේ වැඩි අවධානයක් දිනා ගන්නා අතර, එවැනි සමාගම් පිළිබඳව වැඩි වැඩියෙන් වාර්තා ලියැවීමට ද හේතු වේ. දිගු කාලීන ආයෝජකයින් සතු කොටස් ප්‍රතිශතය ඉහළ යාමට ද එය හේතු වේ.
ඉතින්, අවසාන කරුණ: ESG ශ්‍රේණිගත කිරීම් සහ තිරසර දර්ශක යනු මිලට ගත හැකි ආකාරයෙන් “ආයතනික යහපත්කම්” හි ඇසුරුම් කරන ලද නිෂ්පාදන වේ. සදාචාරාත්මක දේ, ඒසේ නොවන දේ ගැන අපේ ආකල්ප වෙනස් කිරීමෙන් ශ්‍රේණිගත කිරීම් වෙළඳපොලට පමණක් නොව අපේ ජීවිතවලට ද බලපෑම් කළ හැකිය. – newsclick.in/Sustainability-Rankings-Goodness-Corporates-Can-Buy